Onderbouw
Werken met digiborden in de onderbouw
Regelmatig krijgen we vragen die specifiek gaan over het gebruik van een digibord in de onderbouw van het basisonderwijs. Ook bij basisscholen die digiborden op grote schaal invoeren blijven de kleuterklassen soms digibordvrij. Op deze pagina verzamelen wij ideeën en tips voor het gebruik van het digibord in de lagere groepen. Heeft u aanvullingen of tips? Mail de redactie of reageer op het forum. Er is nu ook een Symbaloopagina speciaal met links om in de kleutergroepen te gebruiken.
Regelmatig krijgen we vragen die specifiek gaan over het gebruik van een digibord in de onderbouw van het basisonderwijs. Ook bij basisscholen die digiborden op grote schaal invoeren blijven de kleuterklassen soms digibordvrij. Op deze pagina verzamelen wij ideeën en tips voor het gebruik van het digibord in de lagere groepen. Heeft u aanvullingen of tips? Mail de redactie of reageer op het forum. Er is nu ook een Symbaloopagina speciaal met links om in de kleutergroepen te gebruiken.
Bas, bekend van onder andere Bas gaat digi-taal en Bas telt mee heeft nu ook zijn eigen digibordsoftware. Met deze applicatie kunt u de praatplaten van Bas interactief maken op het digibord. Het is mogelijk om woorden bij te platen te schrijven, om met objecten te slepenof er op in te zoomen met bijvoorbeeld een zoeklicht. Ook biedt de digibordsoftware liedjes, verhaaltjes en animaties. Het pakket is webbased en hoeft dus niet geinstalleerd te worden maar kan via internet gebruikt worden. Een licentie is wel nodig. Voor meer informatie is er een YouTubefilmpje te bekijken.
Pigmentus de kleurentovenaar is een digibordles voor kinderen vanaf ongeveer 4 jaar. Pigmentus de kleurentovenaar heeft tien potjes met kleuren. Per kleur is er een gedicht, een verhaal en een interactief zoekspel toegevoegd. De teksten worden voorgelezen door de schrijfster van "Pigmentus' Rian Visser. De tekst is voorzien van mooie aansprekende illustraties van Mark Janssen. De verhalen en gedichten staan ook in de handleiding afgedrukt. Pigmentus is onder andere te bestellen via de schoolleverancier. De digibordles over Pigmentus is een laagdrempelige manier om het digibord interactief in te zetten in de onderbouw bij het leren van de kleuren.
In veel kleutergroepen gaat er regelmatig een logeerknuffel met een van de kinderen naar huis. Vaak heeft de knuffel een rugzakje bij zich met daarin een tandenborstel en een schriftje waarin de ouders kunnen opschrijven wat de logeerbeer meemaakt bij de kleuter thuis. Het zou een overweging kunnen zijn om in het rugzakje een eenvoudige digitale camera te doen en misschien een usb-stick. Er kunnen dan foto's gemaakt worden van de plaatsen waar de knuffel met de kleuter mee naartoe gaat b.v. bij de zwemles, bij oma of in de bibliotheek. In de klas worden de foto's groot getoond op het digibord en kan het kind er dingen bij vertellen, er kunnen woorden bijgeschreven worden en de foto's kunnen in een map worden opgeslagen zodat de kleuters er (zelfstandig) nog eens doorheen kunnen bladeren. In de Indruk PO nr 4 van december 2008 staat een artikel over de logeerkikker op basisschool Op 'e Feanhoop in het Friese dorp De Veenhoop.
In de vertelkring vertelt een kleuter over wat hij in het afgelopen weekend heeft meegemaakt. Een andere kleuter maakt er een klein tekeningetje bij op het digibord. Er kunnen woorden bijgetypt of geschreven worden en zo ontstaat er een tekenboek met verhaaltjes in tekeningen over kinderen uit de groep. Leuk om af en toe eens in terug te bladeren.
Laat leerlingen letterboekjes maken rondom een bepaalde letter. Geef ze een digitale camera en laat ze in de school of op het schoolplein dingen fotograferen die beginnen met een bepaalde letter. Zet de foto's in de software van het digibord en laat de woordjes erbij typen of schrijven. Eventueel kunnen er ook geluidsbestanden aan gekoppeld worden. Leerlingen kunnen ook een letterboekje maken met de plaatjes uit de bibliotheek van de digibordsoftware maar dat spreekt misschien wat minder tot de verbeelding.
Het digibord leent zich ook in de onderbouw goed voor allerlei educatieve games. Een aantal digiborden biedt al de mogelijkheid tot meerdere gebruikers tegelijkertijd. Interactie tussen leerlingen die samen aan het digibord werken wordt dan nog gemakkelijker. Hieronder hebben we een aantal links verzameld die toegang bieden tot sites met spelletjes voor jongere kinderen.
Spelletjesplein 1
Z@ppelin
Cbeebies - BBC
Poisson Rouge
LEGO online bouwen
Andrea Brauns van de Bernardusschool (ZMLK) in Den Haag stuurde deze geluidenlotto naar ons op. De les is te gebruiken in het SO, SBO en de onderbouw van het basisonderwijs. In de les zit een knop met uitleg over de geluidenlotto. De les is gemaakt met Smart Notebook. Heeft u deze software niet, download dan even de viewer.
Artikelenserie over digiborden en jonge kinderen op de Netwijsblog
Digiborden en het jonge kind 1
Digiborden en het jonge kind 2
Digiborden en het jonge kind 3
Digiborden en het jonge kind 4
Digiborden en het jonge kind 5
Verzamelpagina's met materiaal voor kleutergroepen
Een aantal leerkrachten heeft op websites of YURLSpagina's bruikbare lessen en links verzameld voor gebruik in de onderbouw.
Juf Marije - kleuters en digibord
Juf Hanneke
Startpagina gr 1-2 CBS De Rank Luttelgeest
Mijn naam is Haas is een zogenaamde serious game. Dat betekent dat de educatieve boodschap overgebracht wordt door een spel te spelen. Bij 'Mijn naam is Haas' gaat het om woordenschatontwikkeling maar er is ook aandacht voor verhaalbegrip en sociale vaardigheden. Leerlingen kunnen zelf inbreng hebben in het verhaal van Haas door dingen te tekenen op het digibord en zo Haas door het verhaal te loodsen. Mijn naam is Haas won in 2010 een IPONaward voor het meest innovatieve softwareproduct voor het basisonderwijs.
Op internet zijn al vele digitale prentenboeken te vinden die direct bruikbaar zijn in onderbouwgroepen. Onderaan dit artikel zijn een aantal links te vinden. Nog leuker is het om zelf een digitaal prentenboek te maken. Dat kun je op verschillende manieren doen:
- scan (of fotografeer) de platen van een bestaand prentenboek en zet ze in de digibordsoftware of in een programma zoals PowerPoint. Als je kiest voor de digibordsoftware kun je de hoofdpersoon uit het prentenboek als plaatje over de pagina's van het prentenboek laten bewegen. De kinderen kunnen dan zelf het verhaal naspelen;
- laat (groepjes) kinderen een scène van een bestaand prentenboek natekenen. Scan de tekeningen en zet ze in PowerPoint of de software van het digibord.Typ de teksten erbij en klaar is je prentenboek eigen stijl;
- maak een eigen prentenboek door bijvoorbeeld als achtergrond foto's te gebruiken die in een voor de kinderen bekende omgeving zijn gemaakt (de school, de supermarkt, de buurt) en laat figuren daar een rol in spelen door ze als plaatjes in de digibordsoftware te importeren;
- laat kinderen uit de bovenbouw een Engels prentenboek inscannen en vertalen voor de kleuters. Platen fotograferen of inscannen, Engelse tekst verwijderen en Nederlandse tekst intypen.
Tip: Het is ook mogelijk om de tekst met behulp van een voicerecorder of Windows geluidsrecorder (te vinden in de map bureau-accessoires) in te spreken en de geluidsbestanden vervolgens toe te voegen aan de presentatie.
Tip: Denk aan het copyright. Bestaande ingescande boeken mag je niet zomaar via het internet verspreiden. Wanneer het boek op school aanwezig is mag je het echter wel voor doeleinden binnen de school inscannen.
Digitale prentenboekenlinks via Kinderpleinen
Boeken van Bereslim
Alle Koekeloere prentenboeken op een rij
Prentenboeken yurls
Prentenboeken Yurls -2
Storybird is een online tool om heel eenvoudig zelf digitale prentenboeken te maken. Je kiest een illustratiestijl die jou aanspreekt en je krijgt meteen een werkblad (de storymaker) waar je illustraties naar toe kunt slepen, je kunt tekst toevoegen, een eigen kaft ontwerpen en je eigen basiskleur kiezen. Na het aanmaken van een gratis account bij Storybird kun je je eigen prentenboeken publiceren. Omdat het zo eenvoudig werkt is het ook heel gemakkelijk voor jonge kinderen. En daarna natuurlijk de prentenboeken groot op het digibord bekijken. Storybird heeft een grote galerij met gemaakte prentenboeken, binnenkort is het ook mogelijk om ze te printen.
Het bekende hondje Dribbel heet in het Engels 'Spot'. De site van Spot lijkt als twee druppels water op die van Dribbel. Alleen is op de Engelse site de optie om je eigen verhaal te ontwerpen al actief. Kies per bladzijde een achtergrond, figuren, woorden en zinnen en creeër je eigen verhaal.
Op het weblog van Netwijs staat een mooi praktijkvoorbeeld over het gebruik van een digibord in de kleutergroepen. Aan de hand van het kinderboek "Cheffie is de baas' van Kaat Vrancken worden twee digibordactiviteiten uitgewerkt.
In de klas van Jacqueline Leijdekkers van OBS De Beemd in Almelo kunnen ouders gedurende het eerste inloop halfuurtje van de dag samen met hun kind een activiteit doen. Op deze school werken ze met de methode Pyramide en juf Jacqueline maakt bij ieder thema een sleeples die kinderen samen of samen met hun ouders op het digibord kunnen doen. Deze manier van werken bevordert de ouderbetrokkenheid maar ook het samenwerkend leren wanneer twee leerlingen samen een activiteit uitvoeren. Hieronder staan een aantal voorbeelden van flipcharts (Activboard) zoals Jacqueline ze in haar klas gebruikt.
Flipchart supermarkt [- 708 Kb ]
Serieeroefening flipchart [- 191 Kb ]
kringloop kikker en kip - flipchart [- 468 Kb ]
Rijmen en sorteren flipchart [Onbekend 466 Kb ]
Sorteren mama en baby flipchart [- 781 Kb ]
Tellen en vergelijken herfst flipchart [- 323 Kb ]
Janny Somhorst, leerkracht groep 1-2 van OBS De Wegwijzer uit Zuidbroek, mailde ons het volgende idee. In haar klas wordt thematisch gewerkt. Ieder onderwerp begint met het maken van een denkwolk op het digibord om erachter te komen wat de kinderen al weten over het onderwerp. Vervolgens zoeken ze via Google afbeeldingen plaatjes bij het onderwerp. Het plaatje wordt in de digibordsoftware ingevoegd en vervolgens wordt het woord erbij geschreven. Dit levert een belangrijke bijdrage aan de taal-denkontwikkeling en bovendien vinden de kinderen het een hele leuke activiteit. Janny print de denkwolken ook uit voor de kinderen zodat ze er thuis over kunnen vertellen en de denkwolk wordt in de themahoek opgehangen.
Tijdens het werken met ontwikkelingsmateriaal bij de kleuters wordt vaak op een magneetbord de planning en de verdeling van het werk bijgehouden door met naamkaartjes en pictogrammen te werken. Dit planbord heeft nu ook een digitale variant gekregen, het digikeuzebord. Het gaat hierbij om een softwareprogramma dat kleuters helpt om hun werkjes te plannen. Bijkomend voordeel is dat de leerkracht direct een duidelijke administratie heeft welke leerling met welk materiaal gewerkt heeft. Daarnaast krijg je zicht op lievelingswerkjes van individuele leerlingen maar ook wie er vaak met elkaar samen werken. Je kunt het programma op een computer laten draaien maar het kan natuurlijk ook via het digibord of een touchscreen gemakkelijk door de kleuters zelf bediend worden.
Op de site 'Thisissand' kun je naar hartelust met zand spelen op het digibord. Druk op de C op het toetsenbord om een andere kleur zand te kiezen. Strooi in laagjes, maak bergen, laat je creativiteit los op deze zandbak.